De jungle van het Internet

Column uitgesproken tijdens de bijeenkomst De jungle van het Internet: Regulering van het Netin de Balie van 19 november 1995

De jungle van het Internet. Alweer een nieuwe metafoor. Alsof we onze handen niet vol hebben aan al die andere metaforen. Internet als rosse buurt, nazistisch bierlokaal of trefpunt van kinderlokkers. Of eng steegje waar je maar beter niet als vrouw alleen moet komen. Internet als hol voor hackers, valsemunters en roofdrukkers. Internet-providers als postbodes, kroegbazen, pooiers of uitgevers.

Elke metafoor is een leugen. Is het nou echt zo moeilijk, nadenken over een internationaal en interactief computernetwerk?
Ja.

Okee dan, een jungle. Nadat wij ons een weg hebben gekapt met een modem en wat software, ligt deze wondere wereld voor ons open. Wij slingeren door de lianen van hyperlinks, mailboxen en nieuwsgroepen, kappen hier en daar wat weg, planten hier en daar wat aan en brengen sommige stukken in cultuur. De kennis over wilde dieren en giftige planten hangt inmiddels op bijna elke boom.
Het wordt steeds gezelliger in de jungle. En steeds drukker. Coca-Cola is er, en de ANWB. Maffe sektes en rare winkeltjes. Potloodventers en fatsoensrakkers, racisten in alle soorten en maten, en anti-racisten in alle soorten en maten.
Veel mensen op de been. Dat wordt chaos of marcheren.

Maar wij hebben een survival-kit voor deze jungle: een toetsenbord. Van escape tot cursor, en daartussen het wonder van het alfabet: alles wat een mens maar nodig heeft om te overleven. Met een toetsenbord is een beetje orde te scheppen in de chaos. En is de geest onafhankelijk te houden als het marcheren dreigt.

Een toetsenbord is een wapen. Iedereen met een toetsenbord kan zich bemoeien met wat er gaande is. In letterlijk eigen termen, eigen woorden. Selecteren, argumenteren, flamen, grappen maken, klagen, zeuren - allemaal een kwestie van toetsen indrukken. Interactieve zelfregulering.

Maar kennelijk is dat niet genoeg. Af en toe loopt er iemand naar de rechter. De Scientology-sekte, omdat zij meent dat haar bedrijfsgeheimen aan de lianen hangen. Een anti-racismeclub, die vindt dat er grenzen zijn aan digitaal gebrul. De jungle valt immers ook onder het bereik van de wet. Alleen is een beetje onduidelijk hoe, want het netwerkkarakter maakt de posities ongrijpbaarder. Wie heeft welke rechten en plichten?

Alle ogen zijn nu gericht op de Nederlandse rechter. Het is te hopen dat hij of zij het Internet kent, en dan niet alleen van het beeldscherm maar vooral van het toetsenbord. Alleen dan komen er uitspraken die recht doen aan het medium.
En dadelijk zijn alle ogen gericht op de Nederlandse wetgever. Het is te hopen dat ook de wetgever het Internet kent van het toetsenbord. Alleen dan krijgen we misschien een fatsoenlijke communicatiemaatschappij in plaats van zo'n enge informatiemaatschappij.

Stel dat dat allemaal goed afloopt en wij in Nederland een aardige mix weten te vinden tussen zelfregulering, bestaande wetten en nieuwe wetten voor cyberspace. Dan nog is het de vraag wat dit internationaal betekent. Want de toetsenbordverduisteraars hebben de aanval van alle kanten geopend.
Terwijl wij iets proberen te behouden van het authentieke karakter van de jungle, hoor je ze in de verte. Ze kappen bomen, ze asfalteren hele stukken, ze leggen pretparken en winkelcentra aan en ze zeggen dat dat Internet, de spannende jungle, is.
Maar het is geen Internet, het is de elektronische snelweg. En we mogen wel oppassen dat onze jungle geen reservaat wordt tussen de elektronische snelwegen. Zonder toetsenborden, zonder geheugen. Slechts bestaande uit beeldschermen en een betaalknop.